Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SYLWETKI

Wszystkie 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017
Sortuj alfabetycznie | Sortuj numerami

KOLEKCJONERKA

[4/2002]

Jest we Lwowie ulica Heleny Dąbczańskiej (choć dzisiaj nosi jakieś tam przezwisko), pnie się ostro w górę ku Cytadeli od zbiegu Chorążczyzny i Ossolińskich. Dawniej nazywała się Cytadelną, a jeszcze wcześniej ulicą Biblioteki – bo obok (z tyłu) Ossolineum. Ale już w latach międzywojennych, uznając dokonania znakomitej właścicielki i mieszkanki domu pod nrem 3, ulicy nadano jej nazwisko.
Helena Dąbczańska (a przez krótki czas po mężu Budzynowska) urodziła się w roku 1863 we Lwowie jako córka Antoniego i Natalii z Lakiewiczów. Była krewną Artura Grottgera i generała Józefa Bema (który zaprojektował sąsiedni gmach Ossolineum). Ojciec Heleny, majętny adwokat, był wielkim patriotą i działaczem politycznym.
Pasję kolekcjonerską miała niemal od dzieciństwa. Przez całe życie zgromadziła pokaźną ilość książek, w tym inkunabułów i rycin. W jej ponad 20-tysięcznej bibliotece znalazły się nabyte księgozbiory po znakomitych zbieraczach, m.in. Radziwiłłów z Zagrobeli (k. Tarnopola), generała Jana Witte, Potockich, Lubomirskich, Rzewuskich, Leszka Borkowskiego, a nawet Konopków z Mogilan. Zbierała rysunki i obrazy artystów polskich i obcych (miała ich przeszło 800), poczynając od rycin Rembrandta i obrazów Salvatora Rosy, aż po lwowskich malarzy – Odona Dobrowolskiego (brata G. Zapolskiej), St. Reichana i Marcelego Maszkowskiego. Kolekcjonowała ceramikę (400 szt. porcelany), tkaniny i meble, nazbierała parę tysięcy drobnych przedmiotów artystycznych codziennego użytku. Jednym z działów jej zbieractwa była sztuka Huculszczyzny, której czarowi uległa, podobnie jak wielu jej współczesnych.
Cały ten zbiór wypełniał lwowską willę kolekcjonerki. Mieszkanie to przez wiele lat pełniło rolę prywatnego muzeum, było podziwiane przez koneserów odwiedzających Lwów, było miejscem spotkań elity miasta – świata nauki, literatury, muzyki, malarstwa i teatru oraz grona jej przyjaciół podczas tzw. „niedzielnych poranków artystycznych”.
Przez pewien okres – w latach dwudziestych – mieszkała Dąbczańska w Krakowie, na Wawelu, którego muzeom ofiarowała część swoich zbiorów, podobnie jak kilku innym wybranym, w tym Muzeum Jana III we Lwowie, w Poznaniu i Tarnopolu. Rychło jednak wróciła do Lwowa i tam zastała ją okupacja. Po wojnie osiadła w Krakowie i tu zmarła (w Zakładzie Helclów) w 1956 r. Spoczęła na Cmentarzu Rakowickim w kwaterze zasłużonych.
Helena Dąbczańska zostawiła Pamiętnik, który został przedrukowany w Roczniku Biblioteki PAN w 1963 r.