Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SYLWETKI

Wszystkie 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017
Sortuj alfabetycznie | Sortuj numerami

JAN TARNOWSKI (1488–1561)

[1/2004]

Hetman wielki koronny, wojewoda ruski, kasztelan wojnicki, wojewoda i kasztelan krakowski. Zamiłowany wojownik, już jako młody człowiek brał udział w licznych bitwach, wykazując się zdolnościami przywódczymi. Wsławił się niebywałą odwagą na polach bitewnych m.in. pod Wiśniowcem i pod Orszą. Odniósł liczne zwycięstwa, spośród których najsławniejsze pod Obertynem (1531), gdzie wojsko polskie pod jego dowództwem pokonało znacznie liczniejszą armię hospodara wołoskiego Piotra Raresza. W r. 1518 odbył pielgrzymkę do Ziemi Świętej. Przez wiele lat przebywał za granicą, m.in. w Portugalii, Anglii, Francji. Jak pisze Norman Davies, Jan Tarnowski ... to rycerz bez trwogi i skazy – był człowiekiem małej postury, lecz o wielkiej sławie. Był znakomitym organizatorem, jako pierwszy przeszczepił na grunt polski pojęcie taboru, czyli transportu wojskowego, i uczynił z niego narzędzie swych licznych zwycięstw w walce z przeważającymi siłami wroga. Cały potrzebny sprzęt wojskowy wieziono na wielkich, sześciokonnych wozach, które mogły przebywać ogromne odległości, a w razie potrzeby można je było wiązać w długi łańcuch, tworząc w otwartym terenie czworokątną fortecę. Hetman ­Tarnowski stworzył również służby sztabu głównego nowoczesnej armii, konną artylerię, szpitale polowe, korpus saperów oraz wprowadził Akty Hetmańskie, czyli kodeks dyscypliny wojskowej, sądy wojskowe, jak też instytucję kapelana wojskowego. W 1558 r. opublikował rozprawę Consilium rationis bellicae, w której zebrał swoje przemyślenia teoretyczne i doświadczenia praktyczne. Jego hasłem było: poznaj przeciwnika; głosił też doktrynę elastyczności w podejmowaniu decyzji wojskowych.

Król Zygmunt Stary nadał hetmanowi Janowi Tarnowskiemu w 1540 r. przywilej założenia nowego grodu, nazwanego później  T a r n o p o l e m.