Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

PUBLIKACJE

Ksiazki i czasopisma omówione w naszych kwartalnikach

Wszystkie | 2005 | 2004 | 2006 | 2007 | 2002 | 2003 | 2001 | 2000 | 1999 | 1998 | 1996 | 1997 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017
Sortuj alfabetycznie | Sortuj numerami



Buraczyński Jan, Roztocze, dzieje osadnictwa

[1/2009]

Pod koniec minionego roku ukazała się książka, która łącząc problematykę geograficzną i historyczną obszaru blisko związanego z Lwowem, jakim jest Roztocze, pozwala nam wiele zrozumieć albo bodaj uporządkować posiadaną dotąd wiedzę. Książka ta to potężny rozmiarami tom o niemal 600 stronach, pełen map i zdjęć, o tytule: Roztocze, dzieje osadnictwa, napisany przez prof. Jana Buraczyńskiego z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (Wydawnictwo Akademickie Wyższej Szkoły Społeczno-Przyrodniczej, Lublin 2008).

Wiemy, gdzie leży Roztocze, wiemy też, że jest to pasmo zalesionych wzgórz biegnące z płn. zachodu na płd. wschód od okolic Zamościa ku obecnej granicy. I jeszcze to, że owa malownicza kraina jest odwiedzanym terenem turystycznym i letniskowym. I tyle. Przekonaliśmy się bowiem, że wielu ludzi z tzw. centralnej Polski nie zdaje sobie sprawy, że Roztocze nie kończy się na granicy, że biegnie dalej, a na jego południowo-wschodnim krańcu, w dolinie otoczonej wzgórzami, leży Lwów. Że najwyższe wzniesienia tego pasma leżą właśnie tam, a dominującym szczytem jest Czartowska Skała – 409 m npm., gdy wzgórza roztoczańskie w obrębie dzisiejszej RP liczą średnio 290 m, dochodząc przy granicy do 350 m npm*. Za Lwowem – w rejonie Winnik – Roztocze opada dość gwałtownie (stąd malowniczość tej części), a za ostatni punkt uważa się rejon wsi Dawidów, blisko Starego Sioła.
Od siebie dodajmy, że niedaleko stąd, ku wschodowi, wyrasta następne pasmo – Gołogóry, a owo obniżenie terenu między oboma pasmami stanowiło odwieczną bramę na drodze kupieckiej z południa na północ. Geograficznie garb Roztocza łączy Wyżynę Lubelską z Podolem, a oddziela rozległą Kotlinę Sandomierską od Kotliny Nadbużańskiej.
We wstępie do książki autor pisze oczywiście szeroko o rzeźbie terenu Roztocza i jego budowie geologicznej, o stosunkach wodnych i szacie roślinnej, tematy te stanowią bowiem niezbędny podkład do problematyki osadnictwa, zgodnej z tytułem książki. Tę zasadniczą jej część dzieli autor na 7 rozdziałów: średniowiecze (IX–XIV w.), czasy jagiellońskie (1385–1569), Rzeczpospolita (1569–1772), zabory (1772–1918), XX-lecie międzywojenne (1918–1939), lata II wojny i okupacji (1939–1944) oraz dzieje współczesne (1944–2000). Dla nas oczywiście najciekawszy – jako najmniej znany – jest pierwszy z wymienionych okresów. Autor pisze tam o Lędzianach i zamieszcza mapy ilustrujące obszary przez nich niegdyś zamieszkane. Możemy więc omawianą książkę włączyć do listy opracowań zalecanych autorom, którzy we wstępach do swoich wspomnień ciągle jeszcze informują nieprawdziwie o pierwotnych mieszkańcach ziem między górnymi odcinkami Sanu, Bugu i Dniestru**.
Autor poświęca dużą część książki Lwowowi, jego historii i kulturze, ponieważ miasto to leży w obrębie Roztocza – można nawet powiedzieć, iż tematyka lwowska dominuje tu nad problematyką całego Roztocza. Tym samym omawiana książka może posłużyć jako źródło wielu wiadomości o Lwowie, a także o innych miejscowościach położonych w obrębie lub w bliskim otoczeniu Roztocza.

Autor informuje, że książkę można zamawiać na adres e-mail: janbur@gazeta.pl
 
* Pod względem powierzchniowym większa część Roztocza – ta niższa – leży dziś na terenie RP, zaś mniejsza powierzchniowo, ale wyższa – poza granicą.
** Tytuły książek, które wyjaśniają prawdziwą historię, zamieszczamy w tym numerze w ramce Naszym zdaniem na str. 71.