Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018

Z GÓRNEJ PÓŁKI

W dziale „Książki” omawiamy zawsze n o w ą literaturę i a k t u a l n e czasopisma, a od niedawna także materiały czerpane z internetu. Pozostaje jednak istotna luka: ogromna liczba książek o tematyce nas interesującej, ale wydanych dawniej – wtedy, kiedy nasze „kresowe” czasopisma jeszcze nie istniały, nie było więc gdzie o nich pisać. Nieliczne wydawnictwa były zapewne zauważane przez ówczesne gazety czy tygodniki, dziś jednak nikt już tego nie pamięta.

Trudno dziś oczywiście przypominać wszystko, co napisano o Lwowie i całej Małopolsce Wschodniej w ciągu parudziesięciu powojennych lat, ale były takie wydawnictwa, które wypadałoby przypomnieć: dlatego że były piękne; albo dlatego, że wnosiły coś, o czym zawsze warto pamiętać; a wreszcie dlatego, że były ważne wtedy, gdy je wydawano – czasem graniczyło to z ryzykiem i poświęceniem.

Chcielibyśmy przeto wracać czasem do trudnych lat przeszłych, lat komunistycznego zniewolenia lub II wojny, ale i do literatury sprzed obu wojen światowych; przypomnieć autorów i wydawców, i ich dzieła. Ten nowy dział nazwiemy: Z g ó r n e j p ó ł k i.

Ze szczególnym uznaniem chcemy się odnieść do działań Pani Łomaczewskiej w Warszawie. Pani Danuta, oddana całym sercem historii i kulturze polskiego Lwowa, redaguje od szeregu lat Biuletyn Warszawskiego Oddziału TMLiKPW, który już omawialiśmy w naszym kwartalniku przed pięciu laty (CL 4/98). Trzeba jednak przypomnieć, że Jej działalność zaczęła się dawniej i w warunkach szczególnych. W połowie lat 80. podjęła edycję Biblioteki Lwowskiej, która zaowocowała dziewięcioma tytułami. W tamtych czasach nie było to proste: Towarzystwo jeszcze formalnie nie istniało, a oprócz pieniędzy trzeba było odwagi (Danuta Łomaczewska używała wtedy kilku pseudonimów, z których trzeba zapamiętać przynajmniej jeden: Jerzy Wereszyca). W drugim obiegu ukazało się sześć pozycji, trzy kolejne wyszły już w innych czasach. Oto ich tytuły:

Stanisław Ostrowski, W obronie polskości Ziemi Lwowskiej. Dnie pohańbienia. Wydawnictwo Pokolenie, Warszawa 1986. Wydawnictwo Pokolenie, Warszawa 1986.

Wydawnictwo Pokolenie, Warszawa 1986.

Bolesław Tomaszewski, Jerzy Węgierski, Lwowska AK, t. II. Warszawa 1987. t. II. Warszawa 1987.

Jerzy Wereszyca, Semper Fidelis. Wiersze o Lwowie. Warszawa 1987. Warszawa 1987. Leopolis. Dzieje i kultura Lwowa. Praca zbiorowa, Warszawa 1988. Warszawa 1987. Praca zbiorowa, Warszawa 1988.

Warszawa 1987. Praca zbiorowa, Warszawa 1988.

Jerzy Wereszyca, Józef Piłsudski i Lwów. Warszawa 1989. Warszawa 1989. Jerzy Wereszyca, Przewodnik po Cmentarzu Obrońców Lwowa. Warszawa 1989. Warszawa 1989. Warszawa 1989.

Warszawa 1989. Warszawa 1989.

Barbara Winklowa, Boy we Lwowie 1939–1941. Antologia tekstów o pobycie T. Żeleńskiego we Lwowie.. Wydawnictwo Pokolenie i Oficyna Wydawnicza RYTM, Warszawa 1992. Wydawnictwo Pokolenie i Oficyna Wydawnicza RYTM, Warszawa 1992. Serce wydarte z polskiej piersi. Lwów w poezji. Zebrała i opracowała Danuta B. Łomaczewska (Jerzy Wereszyca). Warszawa 1993. Wydawnictwo Pokolenie i Oficyna Wydawnicza RYTM, Warszawa 1992. Zebrała i opracowała (Jerzy Wereszyca). Warszawa 1993.

Wydawnictwo Pokolenie i Oficyna Wydawnicza RYTM, Warszawa 1992. Zebrała i opracowała (Jerzy Wereszyca). Warszawa 1993.

Stanisław Ostrowski, Dnie pohańbienia 1039–1941. Wspomnienia. Opracowała Danuta B. Łomaczewska. Warszawa 1997. Opracowała Danuta B. Łomaczewska. Warszawa 1997. Opracowała Danuta B. Łomaczewska. Warszawa 1997.

Opracowała Danuta B. Łomaczewska. Warszawa 1997.

Książki i broszury o bardzo patriotycznym charakterze, opracowane (a w części napisane) i wydane przez p. Łomaczewską – zwłaszcza pierwszych sześć – spełniły w tamtych czasach ważną rolę. Nie było jeszcze wtedy tej masy wydawnictw, które dopiero od wczesnych lat 90. zaczęły się pojawiać w witrynach księgarskich i siedzibach Towarzystwa. Przypomina się nam wystawa, jaką w Krakowie urządziliśmy w 1994 roku w piwnicach „Wspólnoty Polskiej”. Nowych wydawnictw z owych ostatnich kilku lat było jeszcze bardzo niewiele. W gablotach znalazły się z jednej strony lwowskie gazetki konspiracyjne z lat II wojny, z drugiej zaś powieści i pamiętniki, wydawane wśród setek innych i wcale nie wyróżniające się jako leopolitana – to pojęcie nie istniało, bo wtedy dopiero zaczynaliśmy odkrywanie, jak wielka część owej literatury dotyczyła utraconej połowy Polski i z niej wyszła.

Wydawnictw takich, jakie dała nam wtedy Pani Łomaczewska, było bardzo mało. Za sobą mieliśmy cztery dziesiątki lat, kiedy trudno było wiązać Lwów i Polskę, Lwów i walkę o niepodległość, Lwów i wierność ojczyźnie. Chociaż więc tytułów wydanych przez Panią Danutę było tylko kilka, ale ich znaczenia nie można przecenić. Były to wydawnictwa pionierskie, jakże w tamtym czasie potrzebne i budujące. Za to dziękujemy.

. Wydawnictwo Pokolenie, Warszawa 1986., t. II. Warszawa 1987.. Warszawa 1987.. Praca zbiorowa, Warszawa 1988.. Warszawa 1989.. Warszawa 1989. . Wydawnictwo Pokolenie i Oficyna Wydawnicza RYTM, Warszawa 1992.. Zebrała i opracowała (Jerzy Wereszyca). Warszawa 1993.. Opracowała Danuta B. Łomaczewska. Warszawa 1997.

DANUTA B. ŁOMACZEWSKA, ur. 1928 w Warszawie. Tamże studia dziennikarskie, filologiczne i dramaturgiczne. Dziennikarka i fotoreporterka, pracowała w prasie warszawskiej, wykonywała zdjęcia do licznych albumów i książek. Obecnie na emeryturze. Współzałożycielka i działaczka warszawskiego oddziału TMLiKPW, wygłaszała prelekcje, organizowała wystawy i koncerty. Wznowiła „Bibliotekę Lwowską”, od 1996 r. redaguje Biuletyn Informacyjny TMLiKPW w Warszawie.