Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018

ZDZISŁAW J. PRĘGOWSKI (1912–1998) ARCHITEKT

W setną rocznicę urodzin Zdzisława Jerzego Pręgowskiego warto przypomnieć sylwetkę niezwykłego lwowianina, architekta, ale także wielkiego patrioty, oddanego społecznika, filantropa, człowieka wielu talentów.

Urodził się we Lwowie i tu, po maturze, w 1933 roku rozpoczął studia na Wydziale Architektonicznym Politechniki Lwowskiej. Prócz architektury wielką jego pasją była muzyka wokalna, wyrazem czego było m.in. związanie się z akademickim Lwowskim Chórem Technickim; był pierwszym uczniem Adama Didura i przez rok odbywał studia wokalne we Włoszech.
Gdy wybuchła wojna, zaraz z początkiem września 1939, jako żołnierz WP opuścił Lwów i w wyniku swej wojennej wędrówki znalazł się na początku 1940 roku we Francji.
Po zgłoszeniu się do formowanego Wojska Polskiego na Zachodzie został przydzielony do 2. Dywizji Strzelców Pieszych (dowodził nią gen. Bronisław Prugar-Ket­ling). W czerwcu 1940 został internowany w Szwajcarii, gdzie 2. DSP pozostała do końca wojny w 1945 roku. Szwajcaria stała się drugą ojczyzną Zdzisława Pręgowskiego. Wobec zgody władz dla internowanych żołnierzy polskich na pracę i naukę w obozach studenckich, został studentem zuryskiej ETH (Eidgenoessische Technische Hochschule) i w 1945 roku uzyskał dyplom inżyniera architekta.
Talent wokalny (tenor operowy) i zaangażowanie w życie kulturalne dywizji zaowocowało wieloma występami solowymi (w ciągu 5 lat – 190) i licznymi występami z chórami żołnierskimi. Dochód z koncertów, podczas których propagował polską i światową muzykę operową, ludową i popularno-rozrywkową, przeznaczał na cele dobroczynne w okupowanej Polsce oraz doraźne potrzeby dywizji w Szwajcarii.

Po wojnie osiadł na stałe w Winterthur w Szwajcarii, tam ożenił się ze Szwajcarką. Otworzył własne biuro architektoniczne i firmę PREWI, której dyrektorem był do późnej starości, stale poszukując nowych rozwiązań technologicznych i technicznych.
Przez 20 lat (1954–1974) był kustoszem Muzeum Polskiego w Rapperswilu.
Ale to, co szczególnie wyróżnia dokonania Zdzisława Pręgowskigo jako patrioty z niezwykłymi cechami charakteru, to jego działalność charytatywna w bardzo szerokim zakresie. Na początku lat osiemdziesiątych pod auspicjami Kościoła, po uzgodnieniu z prymasem Wyszyńskim i przy błogosławieństwie Papieża Jana Pawła II, zainicjował Pręgowski akcję charytatywną POLEN IN NOT (Polska w potrzebie), w ramach której organizowano w Szwajcarii tzw. „witaminowe wakacje” dla polskich dzieci, niesiono pomoc dla „Solidarności”, zwłaszcza w stanie wojennym, oraz pomoc dla Związku Sybiraków, dla których z własnych zasobów stworzył specjalną fundację. Na pomoc dla Sybiraków przeznaczył roczne odsetki od kwoty 100 tysięcy USD ulokowanych na koncie w banku w Szwajcarii, a także od Związku Sybiraków w Kanadzie i od Anny Branickiej-Wolskiej. 269 osób otrzymało skierowania na leczenie sanatoryjne. Podobnie jak w latach poprzednich rozdzielono odzież, lekarstwa i sprzęt rehabilitacyjny – 16 wózków inwalidzkich, regulatory ułatwiające chodzenie osobom niepełnosprawnym, strzykawki jednorazowe i inne medykamenty (informacja z I Krajowego Zjazdu Delegatów Związku Sybiraków w 1992 roku).

Zdzisław Pręgowski pamiętał o Lwowie i utraconych Ziemiach Wschodnich. W latach ’80. pomagał w budowie pomnika Orląt Lwowskich na Sępolnie we Wrocławiu. W 1996 r. utworzył specjalny fundusz stypendialny, z którego korzystają studenci polskiego pochodzenia zza wschodniego kordonu.
W 1992 roku władze Politechniki Wrocławskiej wyróżniły Z. Pręgowskiego doktoratem honoris causa. Za osiągnięcia twórcze w zakresie architektury i całokształt działań charytatywnych dla Polski był wielokrotnie wyróżniany. Wspomagał wiele akcji, wspierał różne organizacje, miał dobre serce i wielki gest!
Zdzisław Jerzy Pręgowski, żołnierz 2. Dywizji Strzelców Pieszych, architekt, wynalazca, artysta z wieloma talentami, a przede wszystkim wielki patriota, społecznik, wspaniały Człowiek, zmarł w wieku 86 lat 17 marca 1998 r. w Winterthur. Spoczął na cmentarzu nieopodal pomnika ku czci towarzyszy broni z 2. DSP zmarłych w okresie internowania w Szwajcarii.
Opracowano na podstawie wspomnienia autorstwa Andrzeja Ostoi-Soleckiego pt. „Zdzisław Jerzy Pręgowski. Architekt” oraz wspomnień osób, które działalność Z. Pręgowskiego znały.
(AS)