Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019

WERTUJĄC WYDAWNICTWA

• W „Rzeczpospolitej” z 14 X ’10 Piotr Kościński omawia film nakręcony przez Ukraińców pt. Złoty wrzesień reż. Tarasa Chymycza, a ukazujący okres okupacji sowieckiej we Lwowie i Małopolsce Wschodniej. Film ma charakter antysowiecki, proukraiński, ale ukazuje również – choć nie bez braków – tragiczne losy Polaków. Film rozpoczyna się od wkroczenia armii sowieckiej do Lwowa, co wspominają starsi mieszkańcy miasta. Dwoje Polaków mówi o tym z trwogą, Ukraińcy z nadziejami i obawami, Żydzi z entuzjazmem. Potem kolejne etapy sowietyzacji życia, opowiadanej oczywiście z ukraińskiego punktu widzenia.
W filmie ani słowem nie wspomina się o obronie Lwowa we wrześniu ’39, o zabraniu polskich oficerów do obozów NKWD i wymordowaniu ich w Charkowie. Polskie podziemie potraktowane zostało mimochodem, nie ma mowy o ZWZ, AK. Główna uwaga twórców skupiona jest na podziemiu ukraińskim – OUN.
Pomimo tego film, jak uważa P. Kościński, wart jest obejrzenia, ponieważ na pytanie – czy wrzesień 1939 r. stanowił wyzwolenie spod polskiego panowania czy sowiecką okupację – twórcy odpowiadają: to była okupacja. Recenzent zauważa, że to jest coś nowego, ponieważ obecnie na Ukrainie, za Janukowycza, przywracane są sowieckie tradycje, a odpowiedzią zachodnich Ukraińców jest wzrastający nacjonalizm, także antypolski.
Na marginesie: w krakowskim „Dzienniku Polskim” przeczytaliśmy krótki artykuł pt. Coraz mniej Ukraińców (podpisany – tas., co zapewne oznacza Tatiana Serwetnyk). Oto fragmenty artykułu:
Do 2050 roku liczba mieszkańców Ukrainy spadnie do 25 milionów – alarmuje Ministerstwo Rodziny, Młodzieży i Sportu. Resort powołuje się na prognozy ONZ i przypomina, że w ciągu ostatnich lat liczba Ukraińców już spadła z 52 do 46 milionów. Jakie są tego przyczyny? Wskaźnik śmiertelności na Ukrainie półtora raza przewyższa wskaźnik urodzeń; sytuacja gospodarcza i tryb życia. Wg danych Banku Światowego za granicą przebywa obecnie ponad 6 mln Ukraińców.
 
• Rocznica walk o Lwów w listopadzie 1918 r. (to już 92 lata!) dała młodym entuzjastom historii z Krakowa, Mrągowa i czeskiego Brna okazję (nie po raz pierwszy) do rekonstrukcji ówczesnego zdobycia Lwowa. Inscenizacja odbyła się w Krakowie w forcie Krzesławice (dziś na terenie Nowej Huty). W roli Ukraińców wystąpili Czesi z Brna w mundurach austriackich, a Polacy w mundurach żołnierzy Legionów Polskich. Cytujemy relację z notatki Lwów w polskich rękach z „Dziennika Polskiego” z 3 XI ’10: … Rekonstrukcja była dynamiczna, „Ukraińcy” bronili się za barykadami z worków z piaskiem, a Polacy co rusz przypuszczali na nie ataki. W murach starego fortu rozlegała się karabinowa palba (rekonstruktorzy mieli strzelającą broń) oraz huk armatnich wystrzałów. Ustawione na wale działo, należące do Tradycyjnego Oddziału (replika 8 cm armaty polowej Wz. 1905/08), dawało bowiem efektownie ognia w kierunku wroga. Po dłuższej wymianie strzałów, kilku odpartych atakach i kilku starciach wręcz Polacy wyparli „Ukraińców” z kolejnych pozycji i odzyskali teren. Oznaką zwycięstwa było wciągnięcie na maszt biało-czerwonej flagi i okrzyki „Lwów nasz!”…

• W CL 3/07 omawialiśmy numer 16 „Czasopisma Zakładu Narodowego im. Ossolińskich”, nie ukrywając złego wrażenia, jakie wtedy odebraliśmy. Od tamtego czasu ukazały się dwa następne numery: 17 (z datą 2006 r.) i całkiem ostatnio 18/19 (z 2008 r.!*). Tu już nasze wrażenia są inne. Idzie o to przede wszystkim, że zamieszczone w obu numerach materiały dotyczą spraw polskich, i w tych ramach, w dużej części problematyki lwowskiej i wschodniomałopolskiej, czy też związanej z Ziemiami Wschodnimi w ogólności. I jak zawsze spraw ossolińskich.
W numerze 17 znalazło się 10 artykułów naukowych. Naszą uwagę zwróciły przede wszystkim dwie prace: Sytuacja ludności polskiej w regionie czortkowskim w 1945 r. w świetle raportów obwodowego delegata Rządu RP w Czortkowie, J. Opackiego (autor M. Matwijów) oraz relacja […] z przeprowadzenia gen. K. Sosnkowskiego przez Karpaty Wschodnie do granicy z Węgrami w IX/X 1939 (autor T. Serwatka). Wśród materiałów związanych ze zbiorami ossolińskimi znajdujemy relację Z Afryki do Polski. Dar Eustachego Sapiehy dla Ossolineum, a dalej omówienie „Katalogu monet rzymskich” W. Kętrzyńskiego z kolekcji lwowskiej w zbiorach Ossolineum.
Numer 18/19 jest inny niż dotychczasowe: w twardej okładce (i o wiele droższy). Czy już tak będzie na stałe?
Numer zawiera 14 artykułów naukowych. Materiał układa się, jak zwykle, w dwóch głównych działach: Rozprawy i materiały oraz Zbiory, a ponadto Jubileusz 190-lecia Zakładu Narodowego im. O. Rozpiętość tematyczna i czasowa jest niemała, bo w pierwszej części czytamy o dziełach polskiego baroku, o zarazach opisywanych w literaturze XIII-wiecznej, a dalej o Bibliotece Baworowskich we Lwowie i o Panoramie Plastycznej Lwowa; wiersze o tematyce ossolińskiej, a wreszcie o sprawach środowiska emigracyjnego w Londynie**.
W dziale Zbiory (oczywiście ossolińskie) czytamy o dwóch spośród wielu kolekcji należących do Ossolineum. W ostatniej części znalazło się kilka artykułów z historii ZNiO i całej serii wystaw, związanych z Jubileuszem.
Tego właśnie wszystkiego oczekujemy po czasopiśmie ZNiO: o Polsce, o Lwowie, o Ossolineum.

* Nie jesteśmy pewni, jak często powinno ukazywać się to czasopismo.
** Artykuł o tematyce emigracyjno-politycznej został opracowany na podstawie materiałów pozostałych po księciu Eustachym Sapieże w Nairobi, gdzie żył po wojnie, pozostając w kontakcie z polskim Londynem.