Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018

KARPACKIE TOWARZYSTWO NARCIARZY WE LWOWIE. ZARYS DZIEJÓW

Ukoronowaniem działań prowadzonych na obszarze całej Galicji związanych z rozwojem turystyki narciarskiej było powstanie Karpackiego Towarzystwa Narciarzy. „Wokoło – wszędzie, jak okiem sięgnąć – góry i góry. Nigdzie śladu osiedla ludzkiego. Byliśmy w amfiteatrze stworzonym przez naturę i nie popsutym przez człowieka. … Do dziś dnia pamiętam ten wspaniale groźny widok i tę chwilę uroczystą, wzruszająco piękną, gdyśmy ściskali sobie dłonie na szczycie Doboszanki… Świat pozostał o dwa dni za nami i nic nam dać nie mógł” – tak wspominał wyprawę w Gorgany Roman Kordys.
Odbyła się ona w 1906 roku, z udziałem także Maksymiliana Dudryka, Zygmunta Klemensiewicza i Jerzego Maślanki1. Zjednoczeni wspólną pasją wędrowania turyści utworzyli we Lwowie 29 stycznia 1907 roku Karpackie Towarzystwo Narciarzy – pierwsze stowarzyszenie na ziemiach polskich zajmujące się narciarstwem2. Członków założycieli było 22, a wśród nich: Kazi­mierz Panek, Maksymilian Dudryk, Zyg­munt Klemensiewicz, Roman Kordys, Mieczysław Lerski, Jerzy Maślanka, bracia Tadeusz i Marian Smoluchowscy.
Pierwszym prezesem Towarzystwa został Kazimierz Panek (był nim w okresie 1907/8 i 1908/9) będąc także prezesem Sekcji Turystycznej Towarzystwa Tatrzańskiego. W latach 1909/10, 1910/11 i 1911/12 funkcję tę pełnił Tadeusz Smoluchowski, później Roman Kordys. Od zakończenia I wojny światowej aż do 1939 prezesem był Zygmunt Klemensiewicz.
Celem Karpackiego Towarzystwa Narciarzy było rozwinięcie narciarstwa i turystyki zimowej w naszym kraju, ułatwienie ich uprawiania przez otwarcie i udostępnienie gór naszych i stosowne urządzenia. Towarzystwo, prowadząc intensywną działalność popularyzatorską i szkoleniową (kursy, w tym z udziałem instruktorów z Austrii i Skandynawii), drukując podręczniki jazdy i skakania na nartach, prowadziło jednocześnie działalność wycieczkową w różnorodne partie górskie.
1 lutego 1907 r. na cześć powstania KTN odbyła się zorganizowana wyprawa klubowa na Połoninę Gropa. 16 lutego 1907 roku rozpoczęto wyprawę w Bieszczady, której efektem było pierwsze zimowe wejście na Trościan i odkrycie walorów turystycznych Sławska3. 9 marca 1907 roku wyprawę w Bieszczady odbyli Zygmunt Klemensiewicz i Ro­man Kordys, rozpoczęto eksplorację Gorganów i Czarnohory4. Wyprawy te budzą podziw ze względu na pionierski charakter i wręcz skrajne warunki prowadzenia. Kopalnią wiedzy na ten temat są zachowane przez rodzinę Maksymiliana Dudryka Sprawozdania KTN z wypraw za lata 1907–1911.
Budowa schroniska na Hali Maryszewskiej, lata międzywojenneW styczniu 1908 roku wydano instruktażową broszurę pt. Narty i ich użycie autorstwa Romana Kordysa5. 18 lutego 1908 roku „Słowo Polskie” doniosło o powstaniu Koła KTN w Przemyślu (ze Zbigniewem Rittersschildem na czele)6, a 4 grudnia 1908 roku powstało Koło w Krakowie (z Janem Fischerem jako prezesem oraz Walerym Goetlem i Karolem Bobrzyńskim w zarządzie)7.
Sportowe aspiracje KTN wykazywało już od początku istnienia. Dało temu dowo­dy nie tylko organizując zawody narciarskie (pierwsze zjazdy o charakterze wyczynowym w Sławsku 14 marca 1909 roku), ale stając się wraz z Akademickim Klubem Turystycznym, Wisłą Kraków, Czarnymi Lwów i Pogonią Lwów założycielem krótko istniejącego Polskiego Związku Sportowego8. 17 października 1910 roku rozwiązało się Krakowskie Koło KTN i powołano najpierw zrzeszenie „Narta”, które przetrwało jeden miesiąc i przekształciło się w Tatrzańskie Towarzystwo Narciarzy.
Towarzystwo od początku swojego istnienia nie było organizacją liczną, w 1910 roku składki w wysokości 5 koron opłaciło 78 osób, a w 1911–130. O prężności organizacyjnej świadczy fakt uzyskania zniżek komunikacyjnych w wysokości 33% na przejazdy koleją w dni przed świętami oraz uzgodnienie możliwości przewozu nart tramwajami lwowskimi przez cały dzień (ale tylko na przedniej platformie i nie więcej niż cztery pary). Przed wybuchem I wojny światowej KTN osiągnął liczbę 403 członków.
Konsekwencją prowadzenia intensywnej działalności wycieczkowej było dążenie do posiadania własnej bazy noclegowej w górach. Na wniosek Zygmunta Klemensiewicza i Romana Kordysa wybrano Sławsko w Bieszczadach. W roku 1908 wynajęto tam kwaterę w karczmie Roth­felda, a w 1910 rozpoczęto budowę własnego schroniska. Na budowę uzyskano subwencję w wysokości 10 000 koron od Ministerstwa Robót Publicznych, a także, dzięki staraniom Kazimierza Lubienieckiego, zawarto umowę z Sodalicją Mariańską Panów we Lwowie, która pożyczyła 5000 koron9.
Od lutego 1911 roku rozpoczęto w schronisku działalność noclegową. Zachowała się księga pamiątkowa schroniska, w której pierwszy wpis ma datę 21 lutego 1911 roku, ostatni przed zniszczeniem obiektu w czasie I wojny światowej 29.04.1914 roku, a ostatni już po jego odbudowie 5 lutego 1922. 15 lipca 1911 roku została podpisana umowa z Michaliną Błażejowską, która staje się gospodarzem schroniska. Mimo że schronisko funkcjonowało już prawie przez rok, postanowiono dokonać uroczystego otwarcia 6 i 7 stycznia 1912 roku w środku sezonu narciarskiego. W pierwszy dzień o godzinie 12 jezuita ksiądz Stanisław Sopuch poświęcił schronisko, a następnego dnia rozegrano bieg otwarcia schroniska ze szczytu Trościana (1235 m npm) do schroniska. Stał się on imprezą coroczną.
Położony w odległości 300 metrów od stacji kolejowej obiekt miał 44 miejsca noclegowe. W sumie kosztował 15 082 koron i 20 halerzy, podczas gdy z działalności schroniskowej uzyskano: w 1910/11– 59 koron, 1911/12 – 387,20 korony. Z powyższego zestawienia wyraźnie widać, że nie został wybudowany w celu prowadzenia rentownej działalności hotelowej. W sezonie 1911/12 nocleg w schronisku kosztował 1 koronę członków KTN, 2 korony – pozostałych, a w schronisku nocowało 476 narciarzy. Zadbano też o promocję schroniska poprzez druk 1000 pocztowych kart z jego wizerunkiem.
W maju 1915 r. obiekt został spalony przez wojska rosyjskie10. Latem 1922 przystąpiono do odbudowy schroniska w poprzedniej lokalizacji. Już na Boże Narodzenie udzielano w nim noclegów, a 11 marca 1923 r. w południe zostało poświęcone11. Do odbudowy uzyskano wsparcie z Ministerstwa Robót Publicznych, a także dotacje wielu firm przemysłowych. Pomocy udzielił również Oddział Lwowski Towarzystwa Tatrzańskiego (1 500 000 marek i 20 złotych), za co uzyskał obietnicę zniżek dla swoich członków jak dla członków KTN w okresie 15.04–31.10 każdego roku.
Schronisko miało 134 m2 powierzchni użytkowej i 56 miejsc noclegowych. Już w zimie 1924/1925 urządzono 3 kursy narciarskie. Prowadzone nadal przez Michalinę Błażejowską, oferowało cało­dzienne utrzymanie. Zimą 1924/1925 udzielono 530 noclegów, latem 1925 –79, w następnym sezonie odpowiednio 550 i 125. W 1926 roku założono w schronisku telefon (Sławsko nr 2). W okresie tym udzielono 810 noclegów zimą i 98 latem. W czerwcu 1928 roku gospodarzem obiektu została niejaka pani Alber12 (udzielając zimą 1125, a latem 95 noclegów), a od czerwca 1929 roku – Szczepan Witkowski13. Przed sezonem zimowym 1930 roku przeprowadzono remont, który polegał na przedłużeniu schroniska od strony wschodniej o 6 metrów na całej wysokości. Uzyskano w ten sposób nową jadalnię oraz zamiast starej kuchni miejsce na umywalnię i natryski z ciepłą wodą – użycie natrysku było płatne poza ceną noclegu (0,5 zł). Na sfinansowanie budowy uzyskano pożyczkę w Miejskiej Kasie Oszczędności we Lwowie w wysokości 6000 złotych oraz uzyskano taką samą subwencję od Ministerstwa Robót Publicznych (niezawodny Mieczysław Orłowicz)14. Projekt urządzenia jadalni był dziełem Janusza Witwickiego i Marii Łomnickiej.
W sezonie 1935/36 schronisko udzieliło po 1200 noclegów w zimie i w lecie. W celu pełnego wykorzystania możliwości noclegowych schroniska kontraktowano zimą oficerskie kursy narciarskie, a w lecie kolonie akademickie ze Lwowa. W sezonie 1936/37 w zimie udzielono 2000 noclegów, latem 1936 roku schronisko w Sławsku było zamknięte z powodu panującej w okolicy epidemii duru plamistego. W roku 1938 dzierżawcą obiektu jest Roman Bielański15.
Schronisko w Sławsku było ewenementem w historii turystyki. Było dziełem stosunkowo nielicznej organizacji turystycznej, zbudowanym w początkowym okresie jej rozwoju. Nadało nowe tory rozwoju całej miejscowości, popularyzując ją w kręgach lwowskich turystów, co doprowadziło do jej wzrostu gospodarczego i przekształcenia w znaną miejscowość letniskową.
W maju 1995 roku obiekt miał się dobrze, choć był opuszczony. Jak wynikało z relacji miejscowej ludności, schronisko pełniło od czasu II wojny światowej rolę szkoły, później świetlicy kulturalnej16.
Troska o eksploatację schroniska nie przysłaniała zarządowi KTN konieczności prowadzenia innych działań popularyzujących turystykę i sporty narciarskie. 5 lutego 1911 roku wspólnie z Sekcją Narciarską AZS, SN TT i Zakopiańskim Oddziałem Narciarzy TT urządzono pierwsze Międzynarodowe Zawody Narciarzy w Zakopanem17. Zimą 1911 powstało w oparciu o nowo wydany Regulamin Kół, Koło KTN w Wiedniu założone przez pięciu studiujących tam członków KTN18. W okresie między 23 stycznia a 1 lutego 1912 roku Towarzystwo gościło delegata Ministerstwa Robót Publicznych, Willego Rickmer-Rickmersa, który wizytował schronisko w Sławsku oraz wziął udział w kilku wyprawach górskich. Dzięki tej wizycie KTN zostało we wrześniu 1912 roku przyjęte do Austriackiego Związku Narciarskiego19.
Popularyzując narciarstwo urządzono kilka odczytów, rozwijano działalność sportową – 6–7 stycznia 1912 roku urządzono w Sławsku pierwsze w kraju zawody narciarskie w skokach, na których zwycięzca osiągnął odległość 9,90 m, 3 i 4 lutego 1912 roku zawodnicy KTN zajęli pierwsze miejsca w zawodach o mistrzostwo Moraw i Śląska urządzonych w Osławicy. Rok 1912 zakończył KTN w liczbie 221 członków.
W tym czasie coraz żywiej rozpoczęła się dyskusja na temat dualizmu w rozwoju narciarstwa, a mianowicie na temat pogłębiającego się rozdziału sportowego i turystycznego do niego podejścia. Karpackie Towarzystwo Narciarzy opowiedziało się za jednakowym traktowaniem obydwu tych kierunków. Po osiągnięciu najwyższych laurów w rozpoczętej rywalizacji sportowej w roku 1912, rozpoczęta 21 marca 1913 roku wyprawa KTN dokonała zimowego przejścia granią Gorganów. W roku tym nadal prowadzono intensywną akcję propagandową przeprowadzając 29 odczytów oraz wydając przy pomocy dotacji Ministerstwa Robót Publicznych oraz Krajowego Związku Turystycznego broszurę pt Zima i narty20. Liczba członków osiągnęła poziom 317 osób.
Na sezon 1912/1913 zarząd pozyskał dla swoich członków bazę noclegową w budynku Lwowskiego Zarządu Kolejowych Kolonii Wakacyjnych w Tuchli21. W roku 1913 i 1914 zawodnicy KTN wygrywali praktycznie większość krajowych zawodów sportowych. 7 stycznia 1914 roku we Lwowie i Sławsku pojawił się na zaproszenie KTN Sepp Obereder z Grazu, a 21 stycznia 1914 roku Georg Bilgeri, którzy przeprowadzili intensywne szkolenie narciarskie.
Pierwsze po wojnie Walne Zgromadzenie KTN odbyło się w październiku 1919 roku w mieszkaniu Kazimierza Lubienieckiego22. Za najważniejsze zadanie uznano odbudowę schroniska w Sławsku. Starając się o rozwój narciarstwa doprowadzono w 1922 roku do rozpoczęcia produkcji nart we Lwowie. KTN był jednym z pięciu członków założycieli Polskiego Związku Narciarskiego, którego I Walny Zjazd odbył się 20 lutego 1920 roku w Zakopanem23.
W 1923 roku w Sławsku KTN urządziło na zlecenie PZN IV Związkowe Mistrzostwa Polski w narciarstwie24. W 1924 roku urządzono już kilkanaście wycieczek zorganizowanych przez KTN, jeszcze więcej zorganizowanych przez członków KTN prywatnie. Rozpoczęto prace ziemne nad budową we Lwowie skoczni narciarskiej na Zniesieniu25. Budowę skoczni zakończono w 1926. Już w marcu 1926 roku odbyły się na niej Mistrzostwa Lwowa w skokach narciarskich oraz w jej okolicy zawody w biegu na 14 km26. W zawodach tych wzięła udział cała krajowa czołówka, w kategorii juniorów w biegu na 7 km zwyciężył Bronisław Czech (Sekcja Narciarska PTT). W tym czasie pojawiła się gwiazda polskich biegów narciarskich w kategoriach kobiecych, Janina Loteczkowa. W roku 1926 zdobyła Mistrzostwo Polski, Lwowa, pierwsze miejsce w zawodach Karpathenverain w Starym Smokowcu. Talent jej rozwinął się w 1927 roku, kiedy to zdobyła mistrzostwo Austrii, Czechosłowacji, Francji i Polski stając się najlepszą narciarką w Europie.
W roku 1926 gruntownie przebudowano skocznię narciarską na Zniesieniu. W wyniku tej modernizacji w zawodach, które odbyły się 16 stycznia 1927 roku zwycięzca osiągnął odległość 38 metrów. Bieg Rocznicowy na 18 km 22 stycznia 1927 roku zgromadził pokaźną ilość 36 seniorów i 8 juniorów. Konkurs skoków, który odbył się następnego dnia, wynikiem 30 metrów zwyciężył Bronisław Czech27. Na koniec tego roku KTN liczył 199 członków.
Zimą 1928/1929 KTN urządził wiele wycieczek turystycznych poświęcając się głównie organizacji ruchu turystycznego. Kilku jego zawodników wzięło udział w zawodach FIS w Zakopanem, jednak bez większych sukcesów. Rok 1928 kończyło Towarzystwo licząc 267 członków. Latem 1930 roku podjęto decyzję o likwidacji skoczni na Zniesieniu z powodu kłopotów finansowych z jej utrzymaniem. Użytkujące go wspólnie inne towarzystwa turystyczne ze Lwowa, a także władze miasta nie uznawały za stosowne partycypowanie w kosztach (deficyt za okres 4 lat eksploatacji przy kosztach 6965 zł wyniósł 2507,89 zł)28. W roku tym odniesiono kilka sukcesów sportowych w postaci dobrych miejsc Józefa Lankosza w skokach i biegach narciarskich (w tym 6 miejsce w Polsce w biegu złożonym na Mistrzostwach Polski oraz dobre miejsce na zawodach krajowych i na Słowacji w skokach narciarskich).
Jednak KTN powoli stał się zapleczem dla rozwoju narciarstwa wyczynowego w Polsce – jego zawodnicy wygrywali zawody na szczeblu Lwowskiego Okręgowego Związku Narciarskiego PZN. Najbardziej znani zawodnicy tego okresu to Jan Szczepanowski, Stanisław i Andrzej Teisseyrowie, Lesław Chlipalski, Zbigniew Jakubowski i Józef Lankosz. 27 marca 1928 roku sformalizowano istnienie prężnej, ponad 30 osobowej Sekcji Kajakowej, na której czele stanęli Kazimierz Lubieniecki oraz Adam Zieliński. Sekcja ta rozwijała się tak prężnie, że w 1937 mając 57 czynnych członków i wyposażona w 15 własnych kajaków stała się Sekcją Polskiego Związku Kajakowego29. Rok 1928 kończy Towarzystwo licząc 362 członków.
Na okres 1931/32 Wydział Towarzystwa pozyskał dwie stacje noclegowe. Jedna z nich mieściła się w Zarządzie Dóbr Jabłonki w gminie Baligród (zarządca Gostomski), druga w miejscowości Sokole nad Sanem (u Brandysów)30. Pod koniec okresu międzywojennego powstało schronisko Karpackiego Towarzystwa Narciarzy na południowym stoku Wielkiej Maryszewskiej, na wysokości ok. 1370 m npm. Poświęcenie schroniska odbyło się 24 stycznia 1937 roku i było częścią uroczystości związanych z obchodami 30-lecia KTN. Schronisko otrzymało imię Zygmunta Klemensiewicza. Święcił je dominikanin ojciec Cyryl (inż. Edmund Szlachtowski – dawny członek KTN) w obecności ministra Aleksandra Bobkowskiego oraz licznych przedstawicieli organizacji turystycznych i społecznych31.
Budowę schroniska rozpoczęto na podstawie podjętej 12 kwietnia 1934 roku uchwały Walnego Zgromadzenia KTN32. Autorami dokumentacji byli członkowie KTN inż. Karol Kocimski i inż. Lech Neyman. Elewacja zewnętrzna została zaprojektowana przez inż. architekta Tadeusza Brzozę. W początku maja 1934 roku Zygmunt Klemensiewicz we współpracy z inż. Józefem Dobieckim wybrał i zakupił za 333 zł od Fundacji Skarbkowskiej w Żabiem 2-morgową (ok. 1,12 ha) parcelę położoną na południowych stokach Wielkiej Maryszewskiej, odległą od przełęczy o 650 m i położoną od niej o 50 m niżej. Już w lutym 1936 roku można było korzystać z noclegów. Nadzór budowlany nad budową prowadził J. Wilczyński, całość prac wykonywali miejscowi majstrowie, część ciesielską – Wasyl Kopylczuk i Hryć Martyszczuk z Sokołówki. Koszt schroniska wyniósł 35 000 zł.
Było zorientowane frontem na południe, wybudowane na planie prostokąta o wymiarach 13,10 x 10,10 metra. Wysokość obiektu od podłogi suteren do szczytu dachu wynosiła 14,80 metra. Architekturę wnętrz utrzymano w stylu huculskim (stoły i ławy). W sali jadalnej dano nad piecami fryzy ze starych kafli huculskich, ozdobiono rzeźbami w stylu huculskim belki stropowe. Część z 57 łóżek przykryto łyżnykami zamiast koców. Do zagospodarowania schroniska przyczyniło się Towarzystwo Przyjaciół Huculszczyzny darowizną sprzętu regionalnego.
Rozkład budynku był bardzo funkcjonalny. Na parterze jadalnia, z której było wyjście na ganek ciągnący się wzdłuż całego frontu budynku, pokój dzierżawcy i dwie sypialnie. Komunikacja jadalni z kuchnią odbywała się windą towarową. Na piętrze – sześć pokoi sypialnych, do których wejście było z korytarza. Poddasze to dwie duże sypialnie i jedna mała. W górze budynku obszerny strych. W każdej kondygnacji w pobliżu schodów pomieszczenie ubikacji, umywalni i natrysków, które w 1936 roku oddano do użytku dzięki doprowadzeniu do schroniska wodociągu grawitacyjnego z wysokości 30 m i odległości 230 m. W schronisku założono bojler ogrzewany gorącą wodą z pieca w celu uzyskania ciepłej wody do mycia i celów kuchennych, a także zainstalowano wodną instalację przeciwpożarową. Prace te przeprowadzono dzięki dotacji Wydziału Turystyki Ministerstwa Komunikacji w wysokości 5000 zł.
O popularności obiektu świadczy fakt, że w sezonie sprawozdawczym 1936/37 udzielono ponad 3000 noclegów. W 1936 roku KTN wydzierżawiła obiekt inżynierowi leśnictwa Witoldowi Tyskiemu, który wraz z żoną i córką Joanną gospodarowali w schronisku do wybuchu wojny, tworząc w nim niepowtarzalną atmosferę. Pracę rodziców opisuje córka Joanna Tyska-Kobylińska33:
Początki pracy w schronisku (rok 1936 ) były bardzo trudne, wymagające od gospodarzy dużego poświęcenia, zapału, energii, a nawet odpowiedniej kondycji fizycznej i odporności. Od ostatniej stacji leśnej kolejki wąskotorowej w Foreszczence odległość do schroniska wynosiła kilka kilometrów. W początkowym okresie działalności schroniska nie było tam żadnej drogi. Wkrótce gospodarze kupili dwa konie. Pod nadzorem Witolda Tyskiego wybudowano skromną leśną drogę, którą mógł przejechać wóz zaprzężony w konie, a zimą sanki, w ten sposób znacznie ułatwiono transport. Samochody do schroniska nie dojeżdżały.
Doprowadzona w sierpniu 1936 roku ­linia telefoniczna z Worochty była dumą KTN – jej założenie wymagało wielkich zabiegów w Ministerstwie Poczt i Telegrafu. Niestety, wspaniale rozwijający się obiekt, podobnie jak cała działalność turystyczna odeszły na bok wobec zbliżającej się tragedii narodowej. W swoich wspomnieniach córka gospodarzy tak pisze o zakończeniu działalności schroniska w służbie polskich turystów34:
17 lub 18 września żołnierze sowieccy okrążyli schronisko wzywając mieszkańców do poddania się. Po czym z bronią gotową do strzału wpadli do środka. W schronisku byli już tylko sami państwo Tyscy z kilkuletnią córką. Inżyniera Tyskiego zatrzymano na 24 godziny, podczas gdy sprowadzonych z pobliskiej wsi Bystrzec Hucułów żołnierze zachęcali do plądrowania schroniska i przywłaszczania wyposażenia. Zabrano również inwentarz żywy, tj. trzy konie i psa owczarka (zachował się on do dziś na fotografii autorstwa Witolda Tyskiego umieszczonej w książce Józefa Bieniasza „Lawina idzie” wydanej w 1947 roku). Następnego dnia kazano gospodarzom opuścić schronisko zabierając jedynie osobiste rzeczy. Było to ostateczne zakończenie działalności schroniska, które przez lata wojny stało opuszczone i zdewastowane, a pod koniec wojny zostało spalone.
KTN posiadało okresowo również i inne obiekty, nie tak znane, lecz przynajmniej jeden z nich był niezwykle interesujący. Było to schronisko w Berehach Górnych, będące własnością członka KTN, Władysława Serwatowskiego, właściciela folwarku w Berehach Górnych; KTN nie ponosiło kosztów jego utrzymania. Należy odnotować również fakt wynajmowania przez KTN w okresie po I wojnie światowej (wspólnie z PTT) pensjonatu Trościan w Sławsku (budynek istniał jeszcze w maju 1995 roku)35. Na początku lat trzydziestych ubiegłego wieku Towarzystwo notuje spadek liczebności z 350 członków na koniec 1931 roku do 170 osób w 1935 i ponowny wzrost do 210 w połowie 1937 roku.
23 stycznia 1937 r. Karpackie Towarzystwo Narciarskie obchodziło trzydziestolecie istnienia. KTN wydał album poświęcony Huculszczyźnie pt. Czarnohora ze zdjęciami m.in. Zygmunta Klemensiewicza, Romana Puchalskiego, Tadeusza Olszanieckiego, Henryka Teisseyre. Następne lata pełne były intensywnej działalności turystycznej i sportowej. Zawodnicy zdobywali główne nagrody na zawodach Okręgu Lwowskiego, startowali na mistrzostwach kraju, gdzie jednak zajmowali odległe pozycje36.
Główne natężenie działalności skierowano w kierunku rozwoju turystyki górskiej. Mimo ambicji sportowych, naturalnym biegiem rzeczy wobec upływu lat, większość członków KTN mogła już tylko ją uprawiać, młodsi, pozbawieni takich warunków treningowych jak mieszkańcy Zakopanego, nie mogli osiągać wyników takich jak oni. Mimo to przez okresy zimowe organizowano na zlecenie PZN kursy dla narciarzy i instruktorów narciarstwa w Sławsku i na Maryszewskiej. Budowa schroniska na Maryszewskiej oraz powstanie innych obiektów turystycznych innych towarzystw w niedostępnych dawniej górach umożliwiło rozwój turystyki górskiej. I raczej w tym kierunku widziano dalszy rozwój Towarzystwa.
Jerzy Kapłon

1 Zenobiusz Pręgowski, Złota księga narciarstwa polskiego. Karpaty Wschodnie. Wyd. PTTK Warszawa 1992, s. 101.
2 Stanisław Faecher, Narciarstwo polskie, t. I–III Aleksander Fredro-Boniecki Historia narciarstwa polskiego 1907–1914, s. 36, PZN.
3 Zenobiusz Pręgowski, Złota księga ...
4 Roman Kordys, Jak „odkryliśmy” Sławsko, „Wierchy”, r. 1, Lwów 1923, s. 203.
5 Sprawozdanie Wydziału Karpackiego Towarzystwa Narciarzy za rok 1935/6, s. 7, Lwów 1936
6 Zygmunt Januszewski, Słowo Polskie, nr 82 z 18 lutego 1908.
7 Stanisław Faecher, Narciarstwo polskie, t. I–III, Aleksander Fredro-Boniecki Historia narciarstwa polskiego, s. 41, PZN.
8 Zenobiusz Pręgowski, Złota księga ...
9 Sprawozdanie KTN za czas od 1 listopada 1910 do 31 października 1911, s. 5, Lwów 1911.
10 Część sprawozdawcza Wierchy Nr 1 rok 1923, Lwów 1923, s. 287.
11 Książka pamiątkowa schroniska w Sławsku 1911–1924. W zasobach autora.
12 XXIII Sprawozdanie KTN za czas od 1 listopada 1928 roku do 31 października 1929, Lwów 1929, s. 15.
13 XXIV Sprawozdanie KTN za czas od 1 listopada 1929 roku do 31 października 1930. Lwów 1930, s. 2.
14 XXIV Sprawozdanie KTN za czas od 1 listopada 1929 roku do 31 października 1930. Lwów 1930, s. 7, 8.
15 Centralne Archiwum Turystyki Górskiej w Krakowie. Sygn. 15.02.09 Schroniska w Beskidzie Niskim i w Bieszczadach.
16 Jerzy Kapłon Sprawozdanie z wizji lokalnej w Sławsku w maju 1995 roku. Maszynopis w posiadaniu autora.
17 Sprawozdanie KTN za czas od listopada 1910 do października 1911, s. 6 Lwów 1911.
18 Sprawozdanie Wydziału KTN za rok 1911/12, Lwów 1912, s. 9.
19 Sprawozdanie Wydziału KTN za rok 1911/12, Lwów 1912, s. 6.
20 Sprawozdanie Wydziału KTN za rok 1912/13, Lwów 1913 s. 11.
21 Sprawozdanie Wydziału KTN za rok 1912/13, Lwów 1913, s. 9.
22 XXV Sprawozdanie Wydziału KTN za czas od 1 listopada 1930 do 31 października 1931, s. 2.
23 Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski Wielka encyklopedia tatrzańska, Wydawnictwo Górskie, Poronin 1995, s. 946.
24 Praca zbiorowa pod redakcją Stefana Fae­chera Narciarstwo polskie I–III. Stefan Fae­cher Towarzystwa narciarskie w okresie lat 1914–24, s. 65, PZN.
25 Sprawozdanie Wydziału KTN za rok 1924/25, Lwów 1925, s. 4.
26 Sprawozdanie Wydziału KTN za rok 1925/26, Lwów 1926, s. 2.
27 Sprawozdanie Wydziału KTN za rok 1926/27, Lwów 1927, s. 39.
28 XXIV Sprawozdanie KTN za czas od 1 listopada 1929 do 31 października 1930, s. 3.
29 Sprawozdanie Wydziału KTN za rok 1936/7 Lwów 1937, s. 10.
30 XXVI Sprawozdanie KTN za czas 1 grudnia 1931 do 30 listopada 1932, Lwów 1932, s. 18.
31 Sprawozdanie Wydziału KTN za rok 1936/7 Lwów 1937, s. 4, 5.
32 Sprawozdanie Wydziału KTN za rok 1935/6 Lwów 1936, s. 11.
33 Joanna Tyska-Kobylińska, Wspomnienia. Rękopis sporządzony w 1994 roku w posiadaniu autora.
34 Joanna Tyska-Kobylińska, Wspomnienia...
35 Jerzy Kapłon Sprawozdanie z wizji lokalnej w Sławsku w maju 1995 roku. Maszynopis w posiadaniu autora.
36 Sprawozdanie Wydziału KTN za rok 1936/37, Lwów 1937, s. 7, 8.